Φασκόμηλο

Το φασκόμηλο θεωρούνταν από τη λατινική εποχή ως το φυτό της μακροζωίας, και για αυτό το όνομα του γένους Salvia στο οποίο ανήκει προέρχεται από το ρήμα salvo που σημαίνει σώζω/θεραπεύω. Το είδος officinalis προκύπτει από τη λέξη officina που χρησιμοποιούταν για την αποθήκευση βοτάνων και φαρμάκων στα μοναστήρια. Πλέον είναι γνωστό και ως σάλβια η φαρμακευτική ή ελελίφασκος ο φαρμακευτικός, ενώ η κοινή αγγλική ονομασία είναι sage ή garden sage ή common sage.

 

Στο γένος Salvia ανήκουν περίπου 900 είδη, εκ των οποίων πάνω από 20 υπάρχουν στην Ελλάδα. Το S.officinalis είναι το πιο διαδεδομένο και αναπτύσσεται στο δυτικό τμήμα της Βαλκανικής Χερσονήσου, στην Ελλάδα, την Αλβανία, την πρώην Γιουγκοσλαβία και τη Βόρεια Ιταλία. Στη χώρα μας το συγκεκριμένο είδος ευδοκιμεί στα βορειοδυτικά της Ηπείρου σε υψόμετρο 600-950m. Αναπτύσσεται ως αυτοφυές σε θαμνότοπους και σε μικτές ζώνες φυλλοβόλων στα όρη Βόρας, Πίνοβο, Βέρμιο, Βούρινος, Σμόλικας, Μιτσικέλι και Τύμφη, με νοτιότερο όριο εξάπλωσης τις βόρειες περιοχές της Άρτας. Είναι μη απειλούμενο είδος και δεν χρήζει ειδικής προστασίας.

 

Το φασκόμηλο είναι θάμνος μικρού μεγέθους, πολυετής, αειθαλής, με μέγιστο ύψος τα 70cm. Ο βλαστός είναι παλύκλαδος, τετραγωνικός και φέρει χνούδι. Τα φύλλα είναι στενόμακρα, μυτερά, πράσινα, με λευκό χνούδι στο κάτω μέρος. Τα άνθη έχουν ιώδες χρώμα, όπου άλλοτε υπερισχύει το ερυθρό και άλλοτε το μπλε.

Ευδοκιμεί σε εδάφη άγονα, πετρώδη, με ουδέτερο έως ελαφρώς όξινο pH. Είναι ανθεκτικό στη ξηρασία, προτιμά την ηλιοφάνεια και δεν έχει μεγάλες απαιτήσεις σε νερό. Η ανθοφορία του ξεκινά τον Απρίλιο και ολοκληρώνεται τις πρώτες μέρες του Μαΐου ανάλογα με τις γεωγραφικές συντεταγμένες της περιοχής που καλλιεργείται. Για την παραγωγή αιθέριου ελαίου γίνεται συγκομιδή του υπέργειου μέρους του φυτού σε πλήρη άνθιση, ενώ για την παραγωγή ξηρής δρόγης η συγκομιδή γίνεται λίγο πριν την άνθιση.

 

Το S.officinalis έχει φαρμακευτικές και αντιοξειδωτικές ιδιότητες, και μπορεί να το βρει κανείς στο εμπόριο σε μορφή αιθέριου ελαίου ή ξηρής δρόγης. Το αιθέριο έλαιο είναι ευρέως γνωστό για τις φαρμακευτικές του ιδιότητες μεταξύ των οποίων αντιμικροβιακές, αντιφλεγμονώδεις έως και αντικαρκινικές, κατά της χοληστερίνης και του άγχους. Επίσης, έχει εφαρμογές στην αρωματοποιία.

Το φασκόμηλο χρησιμοποιείται στη μαγειρική ως καρύκευμα λόγω της έντονης και ευχάριστης μυρωδιάς του, αλλά και στην αρτοβιομηχανία. Αξίζει να σημειωθεί ότι χρησιμοποιείται και ως συντηρητικό στα τρόφιμα και στα ποτά. Καταναλώνεται ως αφέψημα, διότι λειτουργεί ως εμμηναγωγό, αντισηπτικό, υπογλυκαιμικό, καρδιοτονωτικό και διουρητικό, ενώ βοηθά σημαντικά στην πέψη και στη θεραπεία φλεγμονών του στόματος και του φάρυγγα. Χρησιμοποιείται ως εντομοαπωθητικό και συμβάλει στην ανακούφιση από τσίμπημα εντόμου. Λόγω της υψηλής περιεκτικότητάς του σε πτητικά συστατικά και της αντιμικροβιακής του δράσης, χρησιμοποιείται και στις οδοντόκρεμες. Επίσης, θεωρείται μελισσοτροφικό φυτό και δίνει εξαιρετικά καλής ποιότητας μέλι.

Δεν επιτρέπεται η κατανάλωσή του κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης, διότι υπάρχει πιθανότητα να προκαλέσει συσπάσεις της μήτρας και κατ’ επέκταση αποβολή, ενώ κατά τον θηλασμό αλλοιώνει την ποιότητα και γεύση του μητρικού γάλακτος και μπορεί να οδηγήσει μέχρι και στη διακοπή του. Ωστόσο, έρευνες έχουν δείξει ότι το αιθέριο έλαιο του φυτού βοηθά στο Alzheimer και στην υπερλιπιδαιμία. Τέλος, χρησιμοποιείται εκτενώς στην αρχιτεκτονική τοπίου και συνήθως προτιμάται σε βραχόκηπους ή σε παρτέρια μαζί με άλλα αρωματικά φυτά.

Μετάβαση στο περιεχόμενο