Η λατινική ονομασία του γένους Juglans προέρχεται από τη λατινική φράση Jovis glans, που σημαίνει «Διὸς βάλανος», υποδηλώνοντας την υψηλή αξία του καρπού στην αρχαιότητα. Το επίθετο regia σημαίνει «βασιλική», τονίζοντας τη σημασία και την εκτίμηση που είχε το δέντρο από τα αρχαία χρόνια. Αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα καρποφόρα δέντρα της εύκρατης ζώνης.

Η καρυδιά είναι φυλλοβόλο δέντρο της οικογένειας Juglandaceae. Η φυσική της εξάπλωση εκτείνεται από τα Βαλκάνια και τη Νοτιοανατολική Ευρώπη έως την Κεντρική Ασία και τα Ιμαλάια, ενώ σήμερα καλλιεργείται ευρέως σε πολλές περιοχές του κόσμου, συμπεριλαμβανομένης της Ελλάδας, για την παραγωγή καρπών υψηλής διατροφικής αξίας.

Το δέντρο μπορεί να φτάσει σε ύψος από 15 έως 25 μέτρα, σχηματίζοντας μεγάλο και ισχυρό κορμό με πλατιά, σφαιρική κόμη. Ο φλοιός είναι γκριζοκάστανος και με την ηλικία σχηματίζει βαθιές σχισμές. Τα φύλλα είναι μεγάλα, σύνθετα, πτερωτά, αποτελούμενα από 5 έως 9 ωοειδή φυλλάρια με έντονο άρωμα όταν τριφτούν.

Η ανθοφορία πραγματοποιείται την άνοιξη. Το είδος είναι μόνοικο, με αρσενικά άνθη σε κρεμάμενους ίουλους και θηλυκά άνθη σε μικρές ομάδες στους νεαρούς βλαστούς. Ο καρπός είναι δρύπη με σαρκώδες περίβλημα (πράσινο φλοιό) και σκληρό ενδοκάρπιο, στο εσωτερικό του οποίου βρίσκεται ο εδώδιμος σπόρος, η γνωστή καρυδόψιχα.

Η καρυδιά ευδοκιμεί σε εύκρατα κλίματα με ήπιους χειμώνες και δροσερά καλοκαίρια. Προτιμά βαθιά, γόνιμα και καλά στραγγιζόμενα εδάφη με επαρκή υγρασία. Είναι ευαίσθητη σε όψιμους παγετούς την άνοιξη, ιδιαίτερα κατά την περίοδο της ανθοφορίας και της καρπόδεσης.

Ο πολλαπλασιασμός της γίνεται κυρίως με εμβολιασμό πάνω σε υποκείμενα καρυδιάς, ενώ η ανάπτυξη του δέντρου είναι σχετικά αργή στα πρώτα χρόνια αλλά μακρόβια. Μπορεί να προσβληθεί από μυκητολογικές και βακτηριακές ασθένειες, καθώς και από έντομα που επηρεάζουν τον καρπό και το φύλλωμα.

Η καρυδιά έχει μεγάλη οικονομική σημασία λόγω των καρπών της, οι οποίοι είναι πλούσιοι σε λιπαρά οξέα, πρωτεΐνες και ιχνοστοιχεία και χρησιμοποιούνται ευρέως στη διατροφή και στη βιομηχανία τροφίμων. Επιπλέον, το ξύλο της θεωρείται υψηλής ποιότητας και χρησιμοποιείται σε επιπλοποιία και ξυλουργικές κατασκευές, ενώ το δέντρο έχει και καλλωπιστική αξία σε μεγάλους χώρους και αγροτικά τοπία.