Η λατινική ονομασία του γένους Thymus προέρχεται πιθανότατα από την αρχαία ελληνική λέξη «θύμος», η οποία συνδέεται με την έννοια της δύναμης, του θάρρους και της ζωτικότητας. Το επίθετο citriodorus σημαίνει «με άρωμα λεμονιού», αναφερόμενο στο χαρακτηριστικό άρωμα των φύλλων του φυτού, το οποίο θυμίζει έντονα εσπεριδοειδή.

Το λεμονοθύμαρο είναι πολυετές αρωματικό φυτό της οικογένειας Lamiaceae. Καλλιεργείται ευρέως στις χώρες της Μεσογείου, αλλά και σε πολλές εύκρατες περιοχές του κόσμου. Στην Ελλάδα συναντάται κυρίως ως καλλιεργούμενο φυτό σε κήπους, βραχόκηπους και γλάστρες, όπου εκτιμάται ιδιαιτέρως για το ευχάριστο άρωμα, την πλούσια ανθοφορία και τη μεγάλη αντοχή του.

Το φυτό έχει χαμηλή και συμπαγή ανάπτυξη, σχηματίζοντας πυκνούς θυσάνους ύψους περίπου 15–30 εκατοστών και πλάτους έως 50 εκατοστών. Οι βλαστοί του είναι λεπτοί και έντονα διακλαδισμένοι. Τα φύλλα είναι μικρά, ωοειδή, αντίθετα και αειθαλή, με πράσινο ή πρασινοκίτρινο χρώμα ανάλογα με την ποικιλία. Όταν τρίβονται, απελευθερώνουν έντονο άρωμα λεμονιού, το οποίο και το διαφοροποιεί από τα υπόλοιπα είδη θυμαριού.

Τα άνθη του εμφανίζονται από τα τέλη της άνοιξης έως τα μέσα του καλοκαιριού. Είναι μικρά, ρόδινα έως λιλά και σχηματίζονται σε πυκνές ταξιανθίες στις κορυφές των βλαστών. Η ανθοφορία προσελκύει μέλισσες και άλλα επικονιαστικά έντομα, γεγονός που καθιστά το λεμονοθύμαρο αξιόλογο μελισσοκομικό φυτό.

Το λεμονοθύμαρο προσαρμόζεται άριστα στις μεσογειακές συνθήκες και παρουσιάζει υψηλή αντοχή στην ξηρασία. Αναπτύσσεται καλύτερα σε ηλιόλουστες θέσεις και σε ελαφρά, καλά στραγγιζόμενα εδάφη. Η υπερβολική υγρασία μπορεί να προκαλέσει προβλήματα στο ριζικό σύστημα, ενώ η καλή κυκλοφορία του αέρα συμβάλλει στη διατήρηση της υγείας του φυτού. Παρουσιάζει καλή αντοχή στο ψύχος και μπορεί να αντέξει σε χαμηλές θερμοκρασίες χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα.

Ο πολλαπλασιασμός του λεμονοθύμαρου γίνεται κυρίως με μοσχεύματα και διαίρεση φυτών, καθώς η μέθοδος αυτή διατηρεί αναλλοίωτα τα αρωματικά χαρακτηριστικά του. Παρουσιάζει γενικά καλή αντοχή σε εχθρούς και ασθένειες, αρκεί να αποφεύγονται συνθήκες υπερβολικής υγρασίας.

Η συγκομιδή πραγματοποιείται κυρίως πριν ή κατά την έναρξη της ανθοφορίας, όταν τα φύλλα παρουσιάζουν τη μεγαλύτερη περιεκτικότητα σε αρωματικές ουσίες. Συλλέγονται οι τρυφεροί βλαστοί και τα φύλλα, τα οποία μπορούν να χρησιμοποιηθούν νωπά ή αποξηραμένα. Από το φυτό παράγεται επίσης αιθέριο έλαιο με χαρακτηριστικό άρωμα λεμονιού.

Το λεμονοθύμαρο χρησιμοποιείται ευρέως στη μαγειρική για τον αρωματισμό κρεάτων, ψαριών, σαλατών, σαλτσών και αφεψημάτων. Παράλληλα, αξιοποιείται στην αρωματοποιία και στην παραγωγή φυσικών καλλυντικών.