Μέντα
Η μέντα (Mentha piperita), ή αλλιώς Μίνθη η πιπερώδης, είναι ένα από τα πιο γνωστά αρωματικά φυτά παγκοσμίως. Είναι στείρο διειδικό υβρίδιο των ειδών Mentha spicata (δυόσμος) και Mentha aquatica (φλισκούνι ή νερομέντα). Η κοινή αγγλική ονομασίας της είναι peppermint, και η ονομασία του είδους piperita προέκυψε λόγω της πιπεράτης γεύσης της. Σύμφωνα με την ελληνική μυθολογία, πήρε το όνομά της από τη Μίνθη, νύμφη του Άδη, την οποία έσυρε η Περσεφόνη μέχρι το βουνό που σήμερα λέγεται Μίνθη (στη νοτιοδυτική Πελοπόννησο) και την έκανε σκόνη, όταν έμαθε για τη σχέση της με τον σύζυγό της. Μετά από λίγο αναδύθηκε ένα έντονο άρωμα και εμφανίστηκε το φυτό μέντα. Άλλες πηγές αναφέρουν πως η ίδια η Περσεφόνη τη μεταμόρφωσε σε μέντα όταν ανακάλυψε τηn σχέση της με τον Άδη ή ότι το έκανε η Δήμητρα, θεά της γεωργίας, μετά από παράκληση της κόρης της.
Η μέντα κατάγεται από την Κίνα και τις παραμεσόγειες περιοχές. Συναντάται ως αυτοφυές φυτό σε υγρά περιβάλλοντα και σε όχθες ποταμών, ενώ μπορεί να καλλιεργηθεί παντού. Στην Ελλάδα συναντάται ως καλλιεργούμενο φυτό τόσο σε ψυχρές όσο και σε θερμές περιοχές. Οι χώρες που κυριαρχούν στην καλλιέργεια της μέντας είναι οι ΗΠΑ, η Ρωσία, η Γερμανία, η Αγγλία, η Κίνα, η Αυστραλία και η Ινδία.
Το φυτό Mentha piperita ανήκει στην οικογένεια Lamiaceae, είναι αρωματικό, ποώδες και πολυετές. Το ύψος του φτάνει τα 60-90 εκατοστά κι έχει τετράγωνους βλαστούς σκούρου ιώδους χρώματος που φέρουν άσπρο χνούδι. Τα φύλλα της μέντας είναι ωοειδή-λογχοειδή, έχουν σκούρο πράσινο χρώμα, εκφύονται αντίθετα ανά δύο και εναλλάσσονται σταυροειδώς. Επίσης, τα φύλλα έχουν έντονο, γλυκό άρωμα και παραμένουν πάνω στο φυτό όλη την χρονιά, με εξαίρεση πολύ χαμηλές θερμοκρασίες που μπορεί να προκύψουν και θα πέσουν τα φύλλα μέχρι να επανέλθουν πιο ευνοϊκές συνθήκες περιβάλλοντος. Οι ανθοφόροι βλαστοί φτάνουν τα 60-70 εκατοστά, φέρουν μικρά άνθη, ιώδους χρώματος, τα οποία εκφύονται μέσα στο καλοκαίρι (Ιούλιο με Σεπτέμβριο) σε ταξιανθίες στάχυος. Η συγκομιδή γίνεται Ιούλιο και Σεπτέμβριο για την παραλαβή αιθέριου ελαίου και ξηρής δρόγης αντίστοιχα.
Η μέντα μπορεί να επιβιώσει σε μεγάλο φάσμα θερμοκρασιών με βέλτιστες συνθήκες 17-25°C και χαμηλότερη τιμή θερμοκρασίας τους -15°C. Η άριστη θερμοκρασία ανάπτυξης είναι οι 17°C, ωστόσο ευδοκιμεί σε μεγάλη ποικιλία εδαφών και κλιμάτων. Έχει μεγάλες απαιτήσεις σε νερό και προτιμάται επαρκές και συχνό πότισμα, ειδικά για να αντέξει τις υψηλές θερμοκρασίες του καλοκαιριού. Ακόμα, χρειάζεται έκθεση στον ήλιο για τουλάχιστον 14 ώρες ώστε να ανθίσει. Δεν απαιτεί ιδιαίτερες καλλιεργητικές φροντίδες και δεν είναι ευπαθής σε έντομα και ασθένειες.
Η μέντα καλλιεργείται και χρησιμοποιείται για την ξηρή δρόγη και το αιθέριο έλαιό της. Η ξηρή δρόγη του φυτού λόγω του ευχάριστου αρώματος καταναλώνεται ως αφεψήματα και βρίσκει εφαρμογή στη μαγειρική ως καρύκευμα. Έχουν μελετηθεί και επιβεβαιωθεί οι ευεργετικές ιδιότητες της και αναγνωρίζεται για την αντιμικροβιακή και αναλγητική δράση της καθώς επίσης βρίσκει εφαρμογή κατά του κοινού κρυολογήματος, της αϋπνίας, των μυϊκών σπασμών και των ημικρανιών. Επιπροσθέτως, έχει ισχυρή αντιβακτηριδιακή, αντικαρκινική και αλλεργιογόνο δράση.
Εκτός από τα προαναφερθέντα, η Mentha piperita είναι ευρέως γνωστή κυρίως για αιθέριο έλαιό της, το οποίο έχει μεγάλη ζήτηση και πολλές χρήσεις. Βρίσκει εφαρμογή σε πολλούς κλάδους όπως η καραμελοποιία, η ποτοποιία, η ζαχαροπλαστική, η αρωματοποιία, η βιομηχανία των φαρμάκων και των καλλυντικών. Μπορεί να καταπραΰνει ερεθισμούς του δέρματος, ηλιακά εγκαύματα, ερεθισμούς του λαιμού, πυρετό και μυϊκούς πόνους. Τέλος, έχει αντιμικροβιακές, σπασμολυτικές, αναισθητικές και αντιφλεγμονώδεις ιδιότητες και συμβάλλει στην καλή λειτουργία του ήπατος.